Ken je de Salkantay alleen van de beroemde trektocht naar Machu Picchu? Deze berg in Peru heeft veel meer te vertellen. Ontdek 10 verrassende weetjes over heilige tradities, verborgen Inca-ruïnes, zeldzame dieren en iconische gletsjers!
Tussen Cusco en Machu Picchu rijst de berg Salkantay hoog boven het pad uit. Met ongeveer 6.271 meter is hij de hoogste top van de Cordillera Vilcabamba, in het zuiden van Peru. Wandelaars kennen hem als de reus achter de bekendste alternatieve route naar Machu Picchu. Voor de mensen in de Andes is hij iets heel anders: een apu, een heilige berg die tot op de dag van vandaag offers krijgt.
De berg telt 12 gletsjers, en aan zijn voet liggen een turquoise meer en een oorspronkelijk Inca-pad. De route daalt af van de sneeuwgrens naar een warm, vochtig woud en eindigt in een gebied op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Onderweg kom je langs koffieplantages, tradities van oude beschavingen en een van de zeldzaamste dieren van de Andes.
De Salkantay hoort bij de mooiste trekkingbestemmingen ter wereld. PlanetaEXO, een ecotoerismeplatform dat gespecialiseerd is in Salkantay-trektochten, zette deze 10 weetjes over de Salkantay voor je op een rij. Bekijk ze hieronder!
1. De Salkantay is een heilige berg waar Andestradities nog springlevend zijn
In het Andesgeloof is een apu een berggeest die de mensen in zijn omgeving beschermt en hun water en goede oogsten stuurt. De Salkantay is een van de grote apus van de regio Cusco. Volgens de lokale overlevering is hij bovendien de broer van de Ausangate, een andere heilige berg vlak bij Cusco.
Die tradities zijn niet verdwenen. Sommige bewoners trekken nog altijd naar de Salkantay en de Ausangate om spirituele raad te vragen. En overal in de Andes leggen reizigers die een hoge bergpas oversteken een steen op een apacheta, een stapeltje stenen dat in de loop van generaties is gegroeid. Zo bedanken ze Pachamama (Moeder Aarde) en de apus voor een veilige reis, vaak met een paar cocabladeren erbij.
Rond de pas van de Salkantay kom je die stenen torentjes overal tegen, en meestal nodigt de gids de groep uit om er zelf ook een steen op te leggen. Tijdens onze 7-daagse luxe Salkantay trek naar Machu Picchu staat bij Humantay Lake ’s ochtends bovendien een traditioneel offer aan Pachamama op het programma, aan de oever van het meer.
2. De Salkantay staat bekend als de “wilde berg”
De naam komt uit het Quechua, de taal van de Inca’s, die in de regio Cusco nog volop wordt gesproken. Volgens de gangbare uitleg zit de betekenis van Salkantay in het woord salqa (of sallqa): “wild” of “ongetemd”. Vandaar de bijnaam “wilde berg”, en die past precies bij het ruige landschap en de hoge, besneeuwde toppen.
Sta je aan de voet en kijk je omhoog, dan snap je meteen waarom. De wand van ijs en rots rijst ruim 1.600 meter boven het hoogste punt van de trek uit en ligt het hele jaar onder de sneeuw. Enorme lawines geven dit ongetemde landschap nog altijd vorm. Wie even uitrust bij Humantay Lake of in het basiskamp, hoort vaak het diepe, galmende gedonder van vallend ijs door de vallei rollen.
Voor de dorpen eromheen is de Salkantay altijd een berg geweest waar je met respect op afstand van blijft.
3. De Salkantay-trektocht eindigt in UNESCO-werelderfgoed
Aan het einde van de route loop je het beschermde Historisch Heiligdom van Machu Picchu binnen. Daar wacht de beroemde Inca-citadel: Machu Picchu, werelderfgoed van UNESCO.
UNESCO zette het gebied in 1983 op de lijst, als een van de weinige plekken ter wereld met de status van gemengd erfgoed. Die status dankt het aan het uitzonderlijke vakmanschap van de Inca-bouwers, maar net zo goed aan de ecologische rijkdom en het spectaculaire berglandschap.
Volgens de IUCN (Internationale Unie voor Natuurbehoud) beslaat het heiligdom een deel van het hoger gelegen Amazonebekken, met een grote rijkdom aan planten en dieren en veel endemische soorten. Het beschermde gebied loopt van zo’n 1.850 meter in de rivierkloof op tot meer dan 4.600 meter bij de gletsjers. De bossen en toppen rond de ruïnes zijn dus net zo goed beschermd als de stenen zelf.
4. Wandel in één trektocht van besneeuwde toppen naar tropisch nevelwoud
Wat bij de berg Salkantay het meest verrast, is hoe snel het landschap verandert. Hoe dichter je bij de Santa Teresa-vallei komt, hoe groener het uitzicht. Gletsjers maken plaats voor watervallen en dichte begroeiing, de koude lucht voor een warmer en vochtiger klimaat.
Richting het einde van de route daal je af naar Machu Picchu, een uitgestrekt gebied met negen verschillende levenszones. Ze lopen van koude punagraslanden en oeroude Polylepisbosjes tot dichte, groene bergbossen.
Volgens UNESCO is dit beschermde gebied de plek waar het Andeshoogland het Amazonebekken raakt. Je loopt er door een weelderig nevelwoud in Peru, zonder extra vlucht naar het regenwoud. En achter je torent de besneeuwde top nog altijd boven alles uit.
5. Het hoogste punt van de trek ligt meer dan 2.000 meter boven Machu Picchu
Met ongeveer 4.600 meter is de Salkantaypas het hoogste punt van de trek. De hoogte van Machu Picchu is 2.430 meter, dus dat scheelt meer dan 2.000 meter. En toch zit je op de pas nog altijd ruim 1.600 meter onder de top. Dat zegt alles over de hoogte van de Salkantay.
Op die hoogte bevat de lucht zo’n 40% minder zuurstof dan op zeeniveau. De klim naar de pas is daarom de zwaarste dag van de trek: steile haarspeldbochten, kleine stapjes en korte pauzes om op adem te komen.
Een goed opgebouwd schema plant een paar rustdagen in Cusco in, op 3.399 meter, om je lichaam aan de hoogte te laten wennen. Daarna volgt een nacht op ongeveer 3.900 meter, vlak bij de voet van de berg, voordat je naar de hoge pas klimt.
6. Vanaf een minder bekende Inca-site zie je Machu Picchu liggen
De meeste reizigers zien Machu Picchu voor het eerst vanaf de Zonnepoort of vanuit de citadel zelf. Sommige Salkantay-routes bieden een ander perspectief, vanaf Llactapata (“de stad van de hoogten” in het Quechua): een oud Inca-complex op een beboste bergkam, zo’n 5 km verderop. In 1912 kwam ook Hiram Bingham er langs, de ontdekkingsreiziger die Machu Picchu in 1911 internationaal onder de aandacht bracht.
In 2003 onderzocht een expeditie met steun van de Mount Everest Foundation de plek opnieuw. Ze vond een plein met ceremoniële poorten die op Machu Picchu zijn uitgelijnd, een teken dat beide plekken met elkaar verbonden waren. Vanaf de ruïnes zie je de citadel klein en ver weg aan de overkant van de vallei liggen, een dag voordat je er zelf binnenloopt. Dat uitzicht krijgen maar weinig bezoekers van Machu Picchu ooit te zien.
Niet elke Salkantay-route gaat langs Llactapata. Wil je het zelf beleven? Met onze 7-daagse luxe Salkantay trek naar Machu Picchu loop je over een oud Inca-pad door het nevelwoud naar de ruïnes, en pas daarna daal je af naar de rivier.
7. Op de Salkantay-trektocht loop je door dorpen waar koffie bij het dagelijks leven hoort
Aan de zonnige kant van de berg volgt het pad de Santa Teresa-rivier, het koffieland in. In Lucmabamba, een dorp op zo’n 2.100 meter, verbouwen families al generaties lang koffie op kleine boerderijen. Het gaat om meer dan telen en verkopen: koffie en duurzaam toerisme samen maken de lokale gemeenschappen sterker. Reizigers krijgen een echte inkijk in het dagelijks leven, de dorpen economische steun.
De meeste Salkantay-routes stoppen onderweg bij een lokale boerderij. Daar kun je bonen plukken, branden en malen en er een verse kop koffie van zetten. Het duurt niet lang, maar je maakt echt contact met de mensen en gaat naar huis met een mooi verhaal en echte koffie in je bagage.
Koffie vormt de kern van de lokale identiteit. Het dorp Huadquiña, vlakbij in het district Santa Teresa, kreeg in 2011 van Indecopi (het Nationaal Instituut voor de Verdediging van de Mededinging en de Bescherming van het Intellectueel Eigendom) de herkomstbenaming Café Machu Picchu–Huadquiña. Daarmee is het een van slechts twee erkende herkomstbenamingen voor Peruaanse koffie, naast Café Villa Rica.
Het bijzondere microklimaat wordt gevormd door de hoge, besneeuwde toppen van de Salkantay, de Humantay en de Sacsarayoc. Daardoor rijpen de koffiebonen langzamer en voller, en dat komt de kwaliteit ten goede.
👉 Ontdek het avontuur: Klassieke Salkantay trek zonder tent: in 5 dagen naar Machu Picchu
8. Humantay Lake dankt zijn turquoise kleur aan de gletsjers erboven
Op ongeveer 4.200 meter, niet ver van de Salkantay, ligt Humantay Lake aan de voet van de gletsjers van de Nevado Humantay. De prachtige turquoise kleur komt deels van gletsjermeel: een fijn poeder van slib en klei dat ontstaat wanneer gletsjers langzaam het gesteente vermalen. Als het ijs smelt, spoelen die piepkleine deeltjes het meer in. Daar blijven ze zweven in plaats van te zinken.
Volgens het Earth Observatory van NASA verstrooit dat poeder het zonlicht zo, dat er vooral blauw en groen ons oog bereiken. Hetzelfde natuurlijke proces geeft hooggelegen meren overal ter wereld hun typische turquoise tint, en daardoor verandert de kleur van Humantay met het seizoen en het licht.
Het Peruaanse gletsjerinstituut INAIGEM (Nationaal Instituut voor Onderzoek naar Gletsjers en Bergecosystemen) mat zo’n 500.000 kubieke meter water in het meer, bij een gemiddelde diepte van 20 meter.
9. Wetenschappers houden de gletsjers van de Salkantay nauwlettend in de gaten
De Incachiriasca ligt binnen het Historisch Heiligdom van Machu Picchu en is een van de 12 gletsjers van de Salkantay. Volgens een studie uit 2023 in het archief van INAIGEM kromp de oppervlakte van de Incachiriasca tussen 1975 en 2018 van 0,53 km² tot 0,26 km². Dat is een verlies van 51,4% van de oppervlakte, en sinds 2010 gaat het smelten duidelijk sneller.
De hele bergketen volgt dezelfde trend. Volgens onderzoek in Frontiers in Earth Science verloor de Cordillera Vilcabamba tussen 1975 en 2020 zo’n 56% van haar totale gletsjeroppervlak. Berichten van persbureau Andina benadrukken dat de gletsjers van Peru goed zijn voor bijna 68% van al het tropische ijs ter wereld, terwijl het land de afgelopen zes decennia meer dan 56% van zijn totale gletsjermassa zag verdwijnen.
Het klinkt somber, maar er is nog hoop: wetenschappers werken eraan om deze veranderingen beter te begrijpen en erop in te spelen. Via INAIGEM volgen onderzoekers de gletsjers en hun terugtrekking met satellietbeelden, drones en metingen in het veld. Hun bevindingen helpen om strategieën te ontwikkelen voor de bescherming van bergecosystemen, waterbronnen te beheren en lokale gemeenschappen voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering.
Samen met SERNANP (de Nationale Dienst voor door de Staat Beschermde Natuurgebieden) houdt INAIGEM ook de Incachiriasca-gletsjer regelmatig in de gaten, en elke vijf jaar publiceert het instituut een nieuwe nationale gletsjerinventaris.
Deze gletsjers leveren onmisbaar water aan bossen, boerderijen en dorpen stroomafwaarts. Gebieden als de berg Salkantay beschermen is daarom van levensbelang, en niet alleen zolang jij er rondloopt.
10. In de bossen rond Machu Picchu leeft de enige inheemse beer van Zuid-Amerika
De brilbeer, ook wel Andesbeer genoemd, is de enige berensoort van Zuid-Amerika. Zijn naam dankt hij aan de lichte tekening rond zijn ogen. Hij is schuw, laat zich moeilijk zien en eet vooral plantaardig: planten maken tot 90% van zijn menu uit.
Hij gedijt in heel verschillende ecosystemen, van vochtig nevelwoud tot hoge berggraslanden boven de 4.000 meter. De IUCN beschouwt de soort als kwetsbaar, en dus zie je beren in Peru tijdens de trek maar heel zelden.
In de klassieke verhalen van Michael Bond uit 1958 staat het nergens met zoveel woorden, maar Beertje Paddington geldt algemeen als brilbeer, juist omdat het de enige inheemse berensoort in dit deel van het continent is. In A Bear Called Paddington maakt de beer Paddington de lange reis van “het donkerste Peru” over de oceaan naar Londen.
Van de andere dieren van Machu Picchu zijn vogels het makkelijkst te spotten: in het reservaat zijn 423 soorten waargenomen. Daaronder de nationale vogel van Peru, de rotshaan van de Andes, maar ook de stroomeend en de Andescondor. In het bos leven bovendien ocelotten en het kleine Peruaanse spieshert.
De Salkantay bezoeken met PlanetaEXO
Nu je de verhalen achter de Salkantay kent en weet waarom hij tot de boeiendste trekkingbestemmingen ter wereld hoort, blijft er nog één ding over: hem met eigen ogen zien!
PlanetaEXO is een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in rondreizen door Peru. We werken samen met de beste lokale organisatoren in Cusco om je trektocht rond de berg te plannen, van de eerste nacht onder de gletsjer tot de rondleiding door Machu Picchu. Neem nu contact met ons op!
Geef een reactie