Tag: Bahia

  • Activiteiten in de Chapada Diamantina, Brazilië

    Activiteiten in de Chapada Diamantina, Brazilië

    Afstand, moeilijkheidsgraad, entree en uitvalsbasis van de 10 hoogtepunten van de Chapada Diamantina: daar plan je je dagen omheen

    Het Nationaal Park Chapada Diamantina in Bahia, in het noordoosten van Brazilië, beslaat 152.000 hectare centraal hoogland, verdeeld over de gemeenten Lençóis, Palmeiras, Mucugê, Andaraí en Ibicoara. Het park werd op 17 september 1985 bij federaal decreet opgericht en is een van de weinige plekken waar binnen één park drie Braziliaanse biomen samenkomen: Caatinga, Cerrado en Atlantisch Woud.

    In één week kijk je vanaf de rand van een waterval van 340 meter naar beneden, zwem je in een ondergelopen grot waar een prehistorische luiaard uit is opgegraven en slaap je in een vallei zonder telefoonbereik. Op de drukste routes geldt toegangscontrole: alleen al op het pad naar de Cachoeira da Fumaça telt ICMBio meer dan 25.000 bezoekers per jaar. Wil je weten wat te doen in Chapada Diamantina zonder een hele dag te verliezen aan de verkeerde route?

    PlanetaEXO is een ecotoerismeplatform dat gespecialiseerd is in reizen naar de Chapada Diamantina. Wij kozen 10 bezienswaardigheden in de Chapada Diamantina, met per stop de afstand, de moeilijkheidsgraad, de entree en de uitvalsbasis. Bekijk ze hieronder!

    Vale do Pati

    Vale do Pati ligt midden in het nationale park en is alleen te voet te doorkruisen. Een volledige oversteek is ruim 70 kilometer in vijf dagen, met een klim tot bijna 1.400 meter en dagetappes van 15 tot 25 kilometer. Er loopt geen weg naartoe, er is geen telefoonbereik en er staat geen hotel.

    Je slaapt bij de families die nog in de vallei wonen: zij koken voor je en verhuren een kamer. Omdat je via drie verschillende punten in en uit loopt (Vale do Capão, Guiné in Mucugê en Andaraí), variëren de routes van 3 tot 8 dagen. Daarmee is dit de meest aanpasbare trekking van het park.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Vale do Capão, Guiné of Andaraí.
    • Afstand: 70+ km in 5 dagen, met versies van 3 en van 8 dagen.
    • Moeilijkheid: zwaar (15 tot 25 km per dag met je eigen rugzak).
    • Gids: onmisbaar; de route is niet gemarkeerd en loopt over privéterrein.

    👉 Lees meer: 10 Feiten Over Vale do Pati

    Cachoeira do Buracão

    Cachoeira do Buracão stort 85 meter omlaag in een canyon van gelaagd gesteente bij Ibicoara, in het zuiden van de Chapada Diamantina. Het pad van 3 kilometer ernaartoe is kort en licht tot matig zwaar, en levert zo het meeste rendement per stap van alle grote watervallen in de Chapada.

    De Cachoeira do Buracão valt in een donkere poel tussen de gelaagde rotswanden van de canyon bij Ibicoara, gezien vanaf het water

    De waterval ligt in het Parque Natural Municipal do Espalhado, en je komt er alleen binnen met een gemeentelijk geregistreerde gids of bezoekersbegeleider. Daarnaast betaal je entree en is een reddingsvest verplicht zodra je het water in gaat. Na zware regen kan de stroming zwemmen onmogelijk maken, terwijl de waterval zelf juist krachtiger wordt.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Ibicoara.
    • Afstand: ongeveer 3 km één kant op, over een licht tot matig zwaar pad.
    • Entree en gids: allebei verplicht, te regelen in het dorp of bij de gidsenvereniging.
    • Combineer met: Cachoeira das Orquídeas en Cachoeira do Recanto Verde op dezelfde dag.

    👉 Ontdek het avontuur: Chapada Diamantina Trektocht 6 Dagen

    Morro do Pai Inácio

    Heb je een halve dag over en twijfel je nog over wat te doen in Chapada Diamantina? Begin hier. De top van de Morro do Pai Inácio ligt op 1.120 meter, zo’n 250 meter boven de vlakte. Vanaf het hek klim je in ongeveer 25 minuten naar boven over een kort, steil pad.

    Zonsondergang vanaf de Morro do Pai Inácio over de tafelbergen en het dal waar de BR-242 doorheen loopt in Chapada Diamantina

    Van bovenaf zie je de heuvels Camelo en Três Irmãos, plus de volle breedte van het dal dat de BR-242 doorsnijdt. Ga tegen zonsondergang en combineer de klim met een waterval in de buurt, zoals Poço do Diabo.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Lençóis of Palmeiras, allebei minder dan een uur rijden.
    • Afstand: ongeveer 500 meter klimmen vanaf de parkeerplaats.
    • Moeilijkheid: makkelijk (de enige stop uit deze lijst die ook zonder wandelervaring lukt).
    • Entree en openingstijden: klein bedrag bij het hek (recent R$ 12, check het ter plaatse); 9.00 tot 17.00 uur.

    Cachoeira da Fumacinha

    Fumacinha is de zwaarste dagtocht uit deze lijst. De wanden die zich eromheen sluiten, lopen op tot bijna 300 meter. Het Projeto Cachoeiras Gigantes mat de waterval zelf op 210 meter, ruim boven de 100 meter die meestal wordt genoemd.

    Een wandelaar op een rotsblok in de gesloten canyon van de Cachoeira da Fumacinha, nietig onder wanden van bijna 300 meter hoog

    De route volgt de rivierbedding vanaf het gehucht Baixão en is 18 kilometer heen en terug; Baixão zelf ligt op 30 kilometer onverharde weg van Ibicoara. De eerste 3 kilometer zijn makkelijk. Daarna spring je van rotsblok naar rotsblok en gebruik je ook je handen.

    Een geregistreerde gids uit de Chapada Diamantina is verplicht, want de rivier wordt gevaarlijk in het regenseizoen.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Ibicoara, plus 30 km onverharde weg naar het startpunt.
    • Afstand: 18 km heen en terug (3 tot 4 uur per kant).
    • Moeilijkheid: zwaar (rotsblokken in de bedding en klauteren na km 3).
    • Let op het weerbericht: sterke stroming in het regenseizoen; in droge maanden kan het debiet flink teruglopen.

    👉 Lees meer: Watervallen in de Chapada Diamantina: de mooiste routes en verborgen parels

    Cachoeira da Fumaça (vanaf de top)

    Met 340 meter is de Cachoeira da Fumaça de op een na hoogste waterval van Brazilië, na de Cachoeira da Neblina in Rio de Janeiro. De wind grijpt het water lang voordat het beneden is en blaast het uiteen tot nevel. Vandaar de naam: fumaça betekent rook.

    De 340 meter hoge Cachoeira da Fumaça van bovenaf: het water verstuift tot nevel met een regenboog boven het dal

    De route vanuit Vale do Capão is 12 kilometer heen en terug: eerst 2 kilometer steile treden, daarna 4 kilometer over ongelijke rots naar het uitkijkpunt. Het is het drukste gereguleerde pad van het Nationaal Park Chapada Diamantina.

    Boven is er geen poel om in te duiken, dus rijden de meeste groepen achteraf nog 3 kilometer door naar de Cachoeira do Riachinho om af te koelen.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Vale do Capão, in de gemeente Palmeiras.
    • Afstand: 12 km heen en terug (ongeveer 5 uur).
    • Moeilijkheid: matig (die eerste 2 km zijn de hele klim).
    • Wanneer: aan het eind van het droge seizoen kan de waterval helemaal wegvallen.

    👉 Lees meer: Wanneer is de beste reistijd voor de Chapada Diamantina?

    Cachoeira da Fumaça (vanaf de voet)

    Zelfde waterval, andere hoek, compleet andere reis. Om beneden te komen maak je een oversteek van 3 dagen tussen Vale do Capão en Lençóis, in beide richtingen mogelijk, met wildkamperen en al je eten, water en uitrusting op je rug.

    Een trekker zit bij het kamp en kijkt van onderaf naar de Cachoeira da Fumaça, op de tocht tussen Vale do Capão en Lençóis

    Beneden wacht je beloning voor deze klassieke trekking door de Chapada Diamantina: een frisse duik in de poel pal onder de hoge rotswand. Onderweg loopt het pad door ongerept bos, langs de ruïnes van oude diamantmijnen en langs twee extra watervallen: Capivara en Palmital.

    Langs de route staan geen toiletten, dus al je afval neem je zelf weer mee terug.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Vale do Capão en Lençóis, aan elk uiteinde één.
    • Duur: 3 dagen, wildkamperen, geen bevoorrading onderweg.
    • Moeilijkheid: zwaar (volle rugzak, rotspassages, rivieroversteken).
    • Meenemen: tent, waterontsmetting, al je eten en afvalzakken.

    👉 Ontdek het avontuur: Chapada Diamantina-reis: Watervallen, grotten en trails in 7 dagen

    Poço Encantado en Poço Azul

    Van alle activiteiten in de Chapada Diamantina kosten Poço Encantado en Poço Azul de minste moeite. Deze twee ondergelopen grotten zijn tegelijk de meest bijzondere van de lijst.

    Poço Encantado, in de Chapada Diamantina bij Itaetê, meet 110 bij 70 meter en is ruim 60 meter diep. Het kraakheldere water komt uit een niet-hernieuwbare waterlaag, dus zwemmen is verboden. Van 1 april tot 10 september (met een piek in juni en juli) valt het zonlicht tussen 10.00 en 13.30 uur door een opening in de rots op het meer.

    Een zonnestraal valt op het blauwe water van de Poço Encantado in de grotzaal bij Itaetê

    Poço Azul, bij Nova Redenção, heeft stromend water, dus drijven met een reddingsvest mag hier wel. Het is bovendien een fossielenvindplaats: duikers haalden er een bijna compleet skelet van Eremotherium laurillardi naar boven, een grondluiaard van maximaal 6 meter en zo’n 5 ton, al 11.000 jaar uitgestorven. De eerste schedel kwam in 1995 boven water.

    Een bezoeker drijft op haar rug in het blauwe water van de Poço Azul, met de grotwanden weerspiegeld in de poel, in Nova Redenção

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Itaetê (Poço Encantado) en Nova Redenção (Poço Azul), een uur van elkaar.
    • Afstand: Poço Encantado ligt 140 km van Lençóis, te bereiken over onverharde weg.
    • Entree: allebei op privéterrein, je betaalt ter plaatse.
    • Beste licht: april tot september, tussen 10.00 en 13.30 uur.

    👉 Lees meer: 10 feiten over de Chapada Diamantina in Brazilië

    Cachoeira do Mixila

    De 80 meter hoge Mixila ligt diep in de canyon van de rivier de Capivari, die op het smalste punt maar 4 meter breed is. Vanaf de omgeving van Lençóis volg je de bedding, spring je over rotsblokken en zwem je twee poelen over. Je rugzak laat je zolang achter op de rotsen.

    Een zwemster op een luchtbed steekt haar armen omhoog aan de voet van de 80 meter hoge Cachoeira do Mixila in de Capivari-canyon
    Foto: @nairaferreiraa

    Als dagtocht is het afzien en alleen weggelegd voor heel fitte wandelaars: ruwweg 25 kilometer heen en terug, en daarvoor nog 9 kilometer over een weg die je het beste met een 4×4 rijdt. Één nacht kamperen maakt er een veel prettigere tocht van en geeft je onderweg ruimte voor de watervallen Capivari en Poção.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Lençóis.
    • Afstand: ongeveer 25 km heen en terug.
    • Moeilijkheid: zwaar (4 tot 5 uur op dag één, 6 tot 7 uur op dag twee).
    • Je gaat zwemmen: twee poelen moet je over, dus neem drybags mee.

    Cachoeira do Sossego

    Sossego valt ongeveer 20 meter over een getrapte wand een canyon in. De kom onderaan is breed genoeg om overheen te zwemmen, met platte rotsen eromheen om op te drogen. Vanuit Lençóis, Bahia, is het heen en terug 12 kilometer met 463 meter hoogteverschil, normaal gesproken op één dag te doen.

    Een reiziger met strohoed zit op de rots boven de poel van de Cachoeira do Sossego, 12 kilometer van Lençóis

    Het laatste stuk gaat over grote rotsblokken door de bedding, met een passage onder een overhangende richel die je alleen bij laag water moet nemen. Sla deze route over na een lange regenperiode: de rivier stijgt razendsnel en de rotsen worden dan spekglad.

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Lençóis.
    • Afstand: 12 km heen en terug (463 m hoogteverschil).
    • Moeilijkheid: zwaar voor de afstand (de rotsblokken kosten de meeste tijd).
    • Niet gaan: na meerdere dagen regen op rij.

    👉 Lees meer: Wandelen in de Chapada Diamantina: de 5 mooiste routes, watervallen en afstanden

    Gruta Lapa Doce en Pratinha

    Lapa Doce, bij Iraquara, maakt deel uit van een 42 kilometer lang grottenstelsel, waarvan 850 meter voor bezoekers open is: zo’n 1,5 uur ondergronds tussen stalactieten, stalagmieten en kalkgordijnen. De grot heeft meer dan tien ingangen en is de meest bezochte van de gemeente.

    Bezoekers met hoofdlampen naast een reusachtige stalagmietzuil in de zaal van de Lapa Doce-grot in Iraquara

    Na een steile trap naar beneden is het verder makkelijk lopen, dus bijna iedereen kan mee. De meeste mensen combineren de grot met Pratinha, een paar minuten verderop, waar een heldere rivier zo uit een grotmond stroomt en je kunt drijven, snorkelen of de tokkelbaan nemen; bij allebei betaal je ter plaatse.

    Een snorkelaar in het heldere turquoise water van Pratinha, onder de gelaagde kalksteenwand en tussen de waterlelieblaadjes

    Goed om te weten:

    • Uitvalsbasis: Iraquara, ongeveer 1,5 uur rijden van Lençóis.
    • Afstand: 850 meter ondergronds (ruwweg 1,5 uur).
    • Moeilijkheid: makkelijk (na de trappen bij de ingang).
    • Gids: verplicht in Lapa Doce; de entree reken je op beide plekken ter plaatse af.

    Zin in deze activiteiten in Chapada Diamantina? Plan je reis met PlanetaEXO

    Nu je weet wat te doen in Chapada Diamantina, hoef je alleen nog je favoriete bezienswaardigheden te kiezen en je vakantie te plannen.

    PlanetaEXO is een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in wandel- en trekkingreizen in Brazilië. Samen met lokale gidsen en touroperators die het nationale park op hun duimpje kennen, regelt ons team je hele reis, van de logistiek tot een reisschema op maat, zodat jij alleen nog hoeft te genieten. Neem nu contact op!

  • 10 Feiten Over Vale do Pati

    10 Feiten Over Vale do Pati

    Op zoek naar een ervaring in Vale do Pati in Brazilië, het wandelcentrum van Chapada Diamantina? Ontdek er alles over voordat je je reis boekt!

    Te midden van Nationaal Park Chapada Diamantina in de staat Bahia, is Vale do Pati een droombestemming voor wandelaars van over de hele wereld. Wandelroutes, watervallen, rotsformaties en prachtige landschappen maken dit de perfecte plek voor reizigers die op zoek zijn naar avontuur en een volledige onderdompeling in de natuur.

    Wil je meer weten over deze fantastische plek? PlanetaEXO, een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in Chapada Diamantina tours, heeft 10 feiten over Vale do Pati op een rij gezet. Bekijk ze hieronder!

    1. Er passen duizenden voetbalvelden in Vale do Pati

    Nationaal Park Chapada Diamantina beslaat ruim 152.142 hectare — groter dan Hongkong, Singapore en Malta — terwijl de totale oppervlakte van Vale do Pati 12.300 hectare is.

    Om het eenvoudiger te zeggen: Vale do Pati is net zo groot als 17.227 voetbalvelden!

    Twee wandelaars zitten op een rotsachtige klif en bewonderen de uitgestrekte, groene vlakte van Vale do Pati in Nationaal Park Chapada Diamantina.
    .

    👉 Lees meer: Hoe kom je in de Chapada Diamantina?

    2 – De ondergang van de koffiecyclus en de opkomst van ecotoerisme

    De grond in Vale do Pati staat bekend om de uitstekende koffieoogsten. In de hoogtijdagen van de koffiecyclus — een van de belangrijkste economische tijdperken van Brazilië in de 19e eeuw — woonden er ruim 400 gezinnen in het gebied. Er was een school, een kerk en een stadhuis.

    Een tekort aan arbeidskrachten en uitputting van de bodem door massaproductie leidden in 1930 tot de ondergang van de koffiecyclus. Als gevolg daarvan werd Vale do Pati verlaten tot eind jaren 70. In 1985 werd de regio opgenomen in het nationale park, maar dit keer noemden slechts tien gezinnen de vallei hun thuis.

    Tot op de dag van vandaag leven de lokale bewoners van ecotoeristische activiteiten en bieden zij hun eigen huizen aan als een veilige rustplaats voor backpackers.

    3. Authentieke verblijfservaring in Vale do Pati, Brazilië

    Een van de meest relevante feiten over Vale do Pati is dat het een afgelegen locatie is, wat betekent dat er geen hotels, lodges, gebouwen of winkels zijn. Als je een vakantie naar dit deel van Chapada Diamantina plant, houd er dan rekening mee dat je in de huizen van de lokale bewoners verblijft — precies dezelfde huizen die we eerder noemden.

    De accommodaties zijn eenvoudig, maar toch gezellig en erg schoon. De authentieke verblijfservaring is inclusief huisgemaakte maaltijden. Als je geïnteresseerd bent in typisch Braziliaans eten, bereid door mensen die er alles van weten, dan is dit je kans!

    Door in de huizen van de lokale bevolking te verblijven, ervaar je volledig hoe het is om in de natuur te leven. Dit is de perfecte gelegenheid om je volledig onder te dompelen in de cultuur van Bahia, alles te leren over het dagelijks leven van je gastheren, en de lokale gemeenschappen te steunen om op een duurzame, waardige manier in hun levensonderhoud te voorzien.

    Eenvoudige lokale huizen uitgerust met zonnepanelen staan in een weelderige groene vallei onder een kleurrijke zonsondergang in Vale do Pati.
    .

    👉 Lees meer: Waar te verblijven in Chapada Diamantina?

    4. Beste bestemming voor trektochten in Brazilië

    Vale do Pati in Brazilië is een populaire ecotoeristische bestemming vanwege de uitstekende omstandigheden voor een trekking in Vale do Pati. In 2010 riep het Ministerie van Toerisme het uit tot de beste wandelroute van het land en een van de mooiste circuits ter wereld.

    Wandelen is hier een must om vrijwel alle iconische bezienswaardigheden van het nationale park te bereiken. Het goede nieuws is dat er opties zijn voor ervaren wandelaars en voor mensen zonder ervaring met dit soort excursies. De kunst is om je gidsen om advies te vragen dat past bij jouw vaardigheden en gewenste reisplan!

    5. Watervallen in Vale do Pati

    De watervallen in Vale do Pati zijn adembenemend en worden beschouwd als essentiële onderdelen van de wandelcircuits. Als je na een lange wandeling geen duik neemt in een waterval, geniet je niet optimaal van je vakantie!

    Cachoeirão: Deze waterval met een verval van bijna 300 meter heeft tijdens het regenseizoen meerdere kleinere watervallen. Voor de ultieme ervaring wandel je langs de bovenkant om te genieten van het geweldige uitzicht op de watervallen, omringd door bergen en vegetatie. Verken daarna de omgeving dichter bij het natuurlijke zwembad onderaan.

    Cachoeira dos Funis: Vrij bescheiden, maar deze 30 meter hoge waterval die uitmondt in een natuurlijk zwembad is de perfecte plek om af te koelen en te ontspannen.

    Een wandelaar staat op een groot rotsblok en kijkt omhoog naar de torenhoge Cachoeirão-waterval die langs steile rotswanden naar beneden klettert.
    .

    👉 Lees meer: Watervallen in Chapada Diamantina: Beste wandelroutes en verborgen parels

    6. Het Atlantisch Regenwoud

    Vale do Pati is een van de weinige plekken in Chapada Diamantina waar nog overblijfselen van het Atlantisch Regenwoud te vinden zijn, terwijl het grootste deel van het park bedekt is met de flora van de Caatinga en de Cerrado. Dit bewijst de rijkdom van de biodiversiteit in de regio.

    Het Atlantisch Regenwoud kenmerkt zich door een dicht bladerdak dat veel schaduw en vochtigheid creëert, weelderige begroeiing en een grote diversiteit aan zoogdieren, vogels, insecten, reptielen, amfibieën en vissen.

    7. Verbluffende uitzichtpunten

    Vale do Pati is overal prachtig, maar er zijn twee specifieke uitkijkpunten die een schitterend panoramisch uitzicht over Chapada Diamantina bieden: Morro do Castelo en Mirante do Pati.

    Met een hoogte van 1.600 meter is Morro do Castelo het hoogste punt van het nationale park. Om daar te komen, moeten bezoekers een steile klim trotseren en rond een grot wandelen (Gruta da Lapinha).

    Een wandelaar staat op een rotsrand omringd door boomtakken en kijkt uit over de groene vallei naar de platte top van Morro do Castelo.
    .

    Om Mirante do Pati (1.400 meter hoog) te bereiken, begint de wandeling vanuit Guiné, een klein dorpje met uitstekende toegang tot de Chapada. Na het passeren van rotsachtige paden, open velden en de oevers van de Rio Preto, bereik je het uitkijkpunt.

    De tocht is niet makkelijk, maar de prachtige uitzichten op de ongerepte natuur zijn de beloning die je nodig hebt om gemotiveerd te blijven!

    8. Een paradijs voor natuurliefhebbers

    Hoewel Chapada Diamantina honderden adembenemende landschappen biedt, steelt Vale do Pati ongetwijfeld de show. De geweldige uitzichten, watervallen, grotten en wandelpaden maken het een van de mooiste en meest unieke plekken in Brazilië.

    Vale do Pati biedt alles wat een backpacker zoekt in een avontuur, inclusief afzondering van de buitenwereld, volledige ontkoppeling van digitale apparaten en een nieuw perspectief op de kracht van Moeder Natuur.

    👉 Lees meer: Wanneer is de beste reistijd voor Chapada Diamantina?

    9. Een duurzame levensstijl

    Nationale parken streven naar het behoud van natuurlijke hulpbronnen. Met andere woorden, dingen werken daar net even anders.

    In Vale do Pati werken de meeste elektrische en elektronische apparaten op zonne-energie, waaronder mobiele telefoons, batterijen en lampen. Koelkasten werken op gas en douches zijn koud — wat gezien de warme temperaturen in Chapada Diamantina helemaal prima is.

    De meeste voorraden (voedsel, huishoudelijke artikelen, zonnepanelen, enzovoort) arriveren in Vale do Pati te paard, gedragen door ezels of zelfs door de lokale bewoners zelf. Geen auto’s die lawaai maken of de lucht vervuilen!

    10. Geen internetverbinding

    Het laatste detail onder de feiten over Vale do Pati is dat er geen internetverbinding is langs de wandelpaden en in de meer afgelegen delen van het nationale park. Hoewel sommige bewoners wifi aanbieden, zijn onstabiele verbindingen geen uitzondering.

    Een backpacker zit op een grillige rotsrand en geniet van een panoramisch uitzicht op de steile kliffen en ongerepte groene valleien van Vale do Pati.
    .

    In Chapada Diamantina draait alles om natuur en menselijke connecties. Tijdens je verblijf heb je alles wat je nodig hebt — prachtige uitzichten, schitterende watervallen en ondergrondse meren, kilometers aan wandelpaden, gezellige accommodaties en ontmoetingen met geweldige mensen.

    Je zult het scrollen op je telefoon niet eens missen!

    Reizen naar Vale do Pati, Brazilië met PlanetaEXO

    Nu je alle belangrijke dingen weet, inclusief de voornaamste feiten over Vale do Pati, is het tijd om deze fascinerende bestemming te bezoeken!

    PlanetaEXO, een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in Chapada Diamantina tours, helpt je graag bij het boeken van je droomvakantie, van op maat gemaakte reisroutes tot transferopties en accommodaties. Neem nu contact met ons op!