Een weerbericht dat zei: blijf thuis. Zeven vrienden en familieleden uit Paraíba, met een groepsleider van 59 in hun midden, vertrokken toch. Vier dagen later liepen ze de meest afgelegen vallei van Chapada Diamantina uit, met een antwoord.
Het werd donker voordat het einde van het pad in zicht was. Tijdens de lange afdaling vanaf het uitkijkpunt boven de Cachoeirão viel de regen zo hard dat het pad in een beek veranderde, en een van de zeven wandelaars zag op het laatst geen hand meer voor ogen. Het laatste stuk ging aan de arm van de gids. “Hou je maar aan mij vast,” zei Gil. De volgende dag, nog midden in de vallei, vertelde diezelfde wandelaar voor de camera wat Gil die avond was geweest: “Gil was, met alle respect, mijn wandelstok. Hij dacht meer aan mij dan aan zichzelf.”
Om 20.00 uur stonden ze eindelijk bij het huis in de vallei waar ze zouden slapen. Negen kilometer modder lag achter hen. Doorweekt waren ze, en uitgeput, en volgens iedereen die erbij was door het dolle heen. Germano, de 59-jarige die hen allemaal hierheen had gehaald, gaf die avond maar één opdracht: “Trek het bier maar open, er valt wat te vieren.”

Een paar dagen eerder was het bijna niet doorgegaan. Voor Bahia voorspelde het weerbericht regen, daarna nog meer regen, en de zeven vrienden en familieleden uit Paraíba, in het noordoosten van Brazilië, dachten serieus aan afzeggen. Ze gingen toch. In hun bagage zat de vraag die veel reizigers ons stellen voordat ze deze trektocht boeken: is de Vale do Pati iets voor alle leeftijden?
Eind december 2021 was dit een van de allereerste groepen die PlanetaEXO, een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in trektochten door de Vale do Pati, meenam de vallei in. Bijna vijf jaar later halen we die reis weer op. Na afloop vertelde de groep ons hoe het was gegaan, op papier en ook voor de camera, vanuit de vallei zelf. Dit is hun verhaal.
“Dit was zonder twijfel het grootste avontuur van ons leven!”
Germano
Wat de koffie achterliet
Er loopt geen enkele weg de Vale do Pati in. De vallei beslaat zo’n 12.300 hectare van het Nationaal Park Chapada Diamantina, 152.142 hectare aan tafelbergen, canyons en rivieren in het binnenland van Bahia. Wie erheen wil, gaat meestal te voet, vanuit het dorp Guiné: eerst omhoog naar een hoogvlakte, dan omlaag het groen in.
Zo stil was het niet altijd. In de 19e eeuw, toen de koffie goed gedijde op deze grond, woonden hier meer dan 400 gezinnen, met een school, een kerk en een gemeentehuis. Rond 1930 stortte de koffieteelt in. De grond was uitgeput, er waren te weinig handen, en de mensen trokken weg. Tot eind jaren zeventig stond de vallei vrijwel leeg. Toen ze in 1985 deel werd van het nationale park, woonden er nog zo’n tien gezinnen. Families zoals die van Wilson, geboren en getogen in de vallei, koken nu voor trekkers en geven hun een bed. Andere slaapplaatsen zijn er niet.
👉 Lees meer: 10 Feiten Over Vale do Pati

Zeven redenen om te gaan
“Mijn vrouw en ik zeiden: laten we samen met vrienden iets beleven!” Germano en zijn vrouw Ana Cláudia zochten iets eenvoudigs. Iets anders doen, met de mensen die het dichtst bij hen staan. Dus nodigden ze familie en vrienden van verschillende leeftijden uit om mee te gaan. Maar ieder die ja zei, bracht een eigen reden mee.
Jória bracht een belofte mee. Ze had deze reis samen met haar man gepland, en hij was eerder dat jaar overleden. Germano en Ana Cláudia namen haar onder hun hoede (“ik ben door hen geadopteerd,” zegt ze) en al in hun allereerste gesprek nodigden ze haar uit voor de Vale do Pati. Haar man had al een shirt gekocht voor de trektocht. Zij droeg het twee dagen lang op het pad. “Hij was bij me,” zei ze. “Ik riep zijn naam. Dat gaf me kracht, zoveel kracht!”
Ana Karla bracht een plan mee dat ze al jaren voor zich uit schoof. “Ik wilde altijd al iets beleven, helemaal één met de natuur, en ik bleef het maar uitstellen en uitstellen,” vertelde ze. “Tot er een moment in mijn leven kwam dat ik zei: nu is het tijd!” Robertinho kwam voor de plek en voor het gezelschap, “om meer tijd door te brengen met mijn ouders en met dierbare mensen, hun vrienden”. Roberto en Adriana maakten de groep van zeven compleet.

Mist op de hoogvlakte
In Guiné ontmoetten ze de twee mannen die vier dagen met hen zouden oplopen. Saulo en Gil controleerden ieders uitrusting en namen de briefing door. Daarna was het woord aan de berg. De eerste 300 hoogtemeters gingen in regen en mist. Modder, glad gesteente, wandelstokken die tastend naar houvast zochten.
Boven aan de klim loopt het pad over de open hoogvlakte van de Gerais, in totaal zo’n 8 kilometer, naar de rand waar de vallei zich voor het eerst laat zien: de Mirante do Pati, een uitkijkpunt op ongeveer 1.400 meter. De knieën protesteerden inmiddels, en ergens wilde ieder van hen omkeren. Niemand deed het. “We zochten iets anders, iets midden in de natuur,” zei Germano.
Die nacht sliepen ze bij Wilson thuis, waar zijn familie klaarstond met eten en bedden. Geen warme douche, geen wifi, en, zoals later bleek, alles wat ze nodig hadden. Vanaf die eerste avond vormden de gidsen en de gastgezinnen het vangnet van de groep. “Onze gidsen maakten het verschil,” zei Ana Cláudia. “Techniek, geduld, rust, altijd alert en altijd met een bemoedigend woord!”

Regen op het pad naar de Cachoeirão
De volgende ochtend begon om 7.00 uur, met een ontbijt van Nara, de dochter van Wilson, en haar team. Daarna wachtte het uitkijkpunt van de Cachoeirão: zo’n 9 kilometer heen en evenveel terug. Tot boven op de rotswanden was het ongeveer vijf uur lopen, in het tempo van de groep zelf.
Daarboven maakte de regen die hen bijna thuis had gehouden alles goed. Vanaf het uitkijkpunt vallen de wanden zo’n 260 meter steil af, en na flinke regen tel je er veel meer watervallen dan in de droge maanden. Ze zwommen in de natuurlijke poel en aten de picknick die de gidsen hadden meegenomen. Beter dan de lunch van de groep naast hen, merkte Germano op. Ana Karla probeerde het uitzicht te beschrijven en hield het uiteindelijk bij een uitnodiging: “Kom naar de Vale do Pati, je krijgt er geen spijt van. Je kunt het niet beschrijven, je moet hier zijn en het voelen.”

Toen gingen de hemelsluizen open. De stortregen overviel hen tijdens de afdaling, en de weg naar beneden werd het zwaarste stuk van de hele tocht. Zelfs Jória, de enige die de route al kende, werd erdoor verrast: “Ik wist goed wat de wandeling door de Vale do Pati inhield en er waren geen verrassingen. Alleen de regen had ik niet verwacht, en die maakte het pad een stuk zwaarder.” De nacht viel in. Iemand uit de groep weet nog precies hoe die angst voelde: “Toen ik al die obstakels op het pad zag, die stortregen en de nacht die eraan kwam, werd ik echt bang.” En toen de aankomst: “Dan heb je dat gevoel: het is me gelukt! Ik heb gewonnen!”

Geen bereik, geen kalender
Na die nacht was er iets veranderd. De zon kwam door, en de groep werd, zoals een van hen het zei, “gewekt door vogels”. Wie bijna had afgezegd, liep nu vol vertrouwen. Die dag stond in het teken van water in plaats van klimmen: de Funis-waterval met zijn natuurlijke poel, daarna de watervallen van Lajedo en Bananeiras. Zo vierden ze alles wat ze al achter de rug hadden.

Hun laatste nacht in de vallei brachten ze door bij Igrejinha, onder een hemel vol sterren, op dagen lopen van het dichtstbijzijnde telefoonbereik. Ana Karla vond de woorden voor wat dat met een mens doet:

“Hier raken we de tijd kwijt, we weten niet welke dag van de week het is, we laten alles los. Er is geen tijd om je hart met iets anders te vullen, want er is zoveel moois om je ziel mee te voeden dat er geen ruimte overblijft voor internet.”
Ana Karla
De Rampa
Wie de vallei verlaat, wacht nog één laatste beproeving: de Rampa do Pati, het steile pad dat terug omhoog klimt richting Guiné. Na alles wat de regen hun in de weg had gelegd, namen ze die samen.
Boven huilde iedereen. In vier dagen had de groep met Saulo en Gil een band opgebouwd waar je normaal jaren over doet. Aan het eind waren de gidsen familie geworden. “Een broederlijke omhelzing, in het bijzonder voor onze gidsen Saulo en Gil, heel bekwaam en heel attent voor ons,” schreef Roberto achteraf. Germano hield het korter: “We zouden het zo weer doen! Saulo, Gil en Lucas, onze oprechte dank, jullie zijn een deel van ons leven geworden.”

Wat de vallei van je vraagt
Is trekken in de Vale do Pati dan iets voor alle leeftijden? Volgens deze groep wel. Germano leidde op zijn 59e familie en vrienden van uiteenlopende leeftijden door vier dagen regen en modder, en noemde het “het grootste avontuur van ons hele leven, voor de ouderen onder ons dan”. Maar niemand deed alsof het makkelijk was. “Bereid je fysiek voor,” gaf een van hen voor de camera mee, “want de uitdaging is groot.”
Hun verhaal laat ook zien wat de tocht op elke leeftijd haalbaar maakt. De trektocht van 4 dagen door de Vale do Pati die zij liepen, spreidt de paden van de vallei over meer dagen dan de versie van 3 dagen, met meer rust ertussen. Groepen reizen meestal met ongeveer 1 gids per 5 trekkers, en de gids bepaalt het tempo. Iedereen in deze groep noemde Saulo en Gil als het verschil, en een van hen betwijfelde of je het wel alleen moet proberen: “Ik weet niet hoe iemand zo’n tocht zonder gids doet.” Muilezels, waarmee de families in de vallei van oudsher hun voorraden aanvoeren, kunnen ook je rugzak dragen. Dat kost extra en moet je vooraf reserveren.
Het seizoen telt net zo zwaar als je benen. Van november tot april, de maanden waarin deze groep liep, hebben de watervallen het meeste water, maar zijn de paden modderiger en zwaarder. Van mei tot oktober is de vallei droger en loopt het prettiger. Ervaring met trektochten heb je niet nodig. Wel moet je meerdere uren per dag kunnen lopen over rotsige, ongelijke grond, en bereid zijn door te gaan als je knieën beginnen te protesteren.

👉 Lees meer:
- Hoe bezoek je Vale do Pati, Chapada Diamantina – Reisgids
- Wandelen in de Chapada Diamantina: de 5 mooiste routes, watervallen en afstanden
- Wanneer is de beste reistijd voor de Chapada Diamantina?
- 10 reistips voor de Chapada Diamantina, Brazilië
Trekken in de Vale do Pati met PlanetaEXO
De groep van Germano ging met een vraag de vallei in en kwam er met een antwoord uit. Speelt diezelfde vraag bij jou? De vallei is er nog, en de families die haar levend houden ook.
PlanetaEXO is een ecotoerismeplatform gespecialiseerd in wandel- en trektochten in Brazilië. We werken met ervaren lokale gidsen en met de families die trekkers in de vallei onderdak bieden, en we regelen de transfers naar Guiné, de overnachtingen bij gastgezinnen en de maaltijden. Zo kun jij je helemaal op het pad richten. Neem nu contact met ons op!












































